اما روایت فعالان صنعتی این منطقه، تصویر دیگری را هم نشان میدهد؛ شهری که سالها از آغاز فعالیت آن گذشته، اما هنوز بخش مهمی از ظرفیتش بالفعل نشده است.
زمین برای تولید بود، نه سرمایهگذاری روی زمین
یکی از امتیازهای اولیه وزیرآباد، قیمت مناسب زمین بود. این شرایط به سرمایهگذار اجازه میداد بخش بیشتری از سرمایه خود را بهجای خرید زمین، صرف خرید دستگاه و تجهیزات و راهاندازی تولید کند.
حتی برای تشویق سرمایهگذاران، در نظر گرفته شده بود که اگر واحدها در سال نخست به بهرهبرداری برسند و اشتغال ایجاد کنند، بخشی از اقساط آنها بهعنوان مشوق دریافت نشود.
در نتیجه، ایده اولیه صرفاً واگذاری زمین نبود؛ قرار بود سرمایهگذاری در نهایت به تولید و اشتغال منجر شود.
اما چرا رشد آنطور که انتظار میرفت اتفاق نیفتاد؟
یکی از سرمایهگذاران، وضعیت امروز وزیرآباد را چندان متفاوت از سالهای ابتدایی فعالیتش نمیداند. به گفته او، منطقهای که در سال ۱۳۹۲ شکل آن را دیده بود، با وجود گذشت سالها، تنها تغییرات محدودی را تجربه کرده است.
از چند عامل برای این وضعیت نام برده شده است: شرایط اقتصادی کشور، ناهماهنگی میان دستگاهها و نهادهایی که باید خدمات مورد نیاز را فراهم کنند و مشکلات مربوط به زیرساختهایی مانند برق، گاز و جاده. بخشی از واحدهایی که قرار بود کسبوکار خود را راهاندازی کنند، به دلیل مجموعه این مشکلات نتوانستند به نتیجه برسند.
زیرساخت؛ مسئلهای که سرمایهگذار را معطل میکند
موقعیت وزیرآباد از ابتدا یک چالش مهم داشته است. انتخاب محل ناحیه در مسیری دورتر از شهر فلاورجان، ایجاد و تکمیل تأسیسات زیربنایی را با مشکل روبهرو کرد. امروز منطقه به آب، برق، گاز و آسفالت ورودی مجهز است، اما در زمان روایت فعالان، بخشهایی از آسفالت معابر و زیرسازی ساختمانها همچنان تکمیل نشده بود.
یک فعال صنعتی که از سال ۱۳۹۲ در وزیرآباد فعالیت خود را آغاز کرده، از طولانیشدن مشکلات آب و روشنایی و نیمهتمامماندن بخشهایی از آسفالت شهرک گفته است.
برای یک واحد تولیدی، اینها جزئیات حاشیهای نیستند. کارخانه و کارگاه برای شروع تولید، پیش از هر چیز به زیرساخت پایدار نیاز دارند.
وزیرآباد برای چه نوع صنعتی طراحی شده بود؟
در زونبندی وزیرآباد، بهجز صنایع غذایی و کشاورزی، امکان استقرار سایر صنایع پیشبینی شده بود. این تقسیمبندی برای جلوگیری از استقرار بیقاعده صنایع و کاهش تعارض میان فعالیتهای مختلف صنعتی در نظر گرفته شده است.
از سوی دیگر تأکید شده که وزیرآباد اساساً برای واحدهای بسیار بزرگ و وابسته به ترانزیت سنگین طراحی نشده است. زمین واحدهای آن عمدتاً زیر پنجهزار متر است و انتظار میرفته صنایع مستقر در آن، اشتغالزا و متناسب با این مقیاس باشند.
این نکته مهم است؛ شاید مسئله وزیرآباد فقط «کم بودن تعداد کارخانهها» نباشد، بلکه بخشی از موفقیت آن به این بستگی داشته باشد که چه نوع صنعتی قرار است در آن مستقر شود و آیا زیرساخت و مدیریت منطقه با همان هدف اولیه هماهنگ شده است یا نه.
اشتغال؛ وعدهای که هنوز ظرفیت تحقق دارد
یکی از مهمترین دلایل ایجاد چنین منطقهای، نیاز به نیروی کار و ایجاد اشتغال در شهرستان بود. حتی یکی از فعالان صنعتی منطقه گفته است که انتخاب وزیرآباد برای فعالیت، علاوه بر بومیبودن او، به این دلیل بود که پرسنل شرکت نیز از همین منطقه انتخاب شده بودند.
اما اشتغال زمانی ایجاد میشود که واحدهای صنعتی واقعاً فعال باشند.
در یکی از روایتهای وضعیت منطقه گفته شده که تنها هفت واحد فعال وجود داشته و همین تعداد نیز با حداکثر ظرفیت کار نمیکردند.
در چنین شرایطی، فاصله میان ظرفیت بالقوه وزیرآباد و آنچه در عمل اتفاق افتاده، همچنان قابل توجه است.
مسئله فقط سرمایهگذار نیست
تقلیل مسئله وزیرآباد به «نبود سرمایهگذار» تصویر کاملی ارائه نمیدهد. در منطقه سرمایهگذارانی حضور داشتهاند که فعالیت خود را آغاز کردهاند؛ از صنایع فلزی و ساخت سازههای سبک گرفته تا تولید محصولات بتنی. بعضی از آنها نیز به دلیل تعلق به منطقه و نزدیکی جغرافیایی، وزیرآباد را برای فعالیت انتخاب کردهاند.
اما آنچه بیشتر تکرار میشود، مسئله هماهنگی، زیرساخت و فراهمشدن شرایطی است که سرمایهگذار بتواند پس از ورود، واقعاً به تولید برسد.
وزیرآباد امروز بیش از آنکه فقط به سرمایهگذار جدید نیاز داشته باشد، به این پرسش پاسخ میخواهد که چرا بخشی از ظرفیتهایی که برایش پیشبینی شده بود، هنوز فعال نشدهاند.
موتور اشتغال، وقتی روشن میشود که همه قطعات کنار هم باشند
وزیرآباد قرار نبود صرفاً یک قطعه زمین صنعتی در نقشه فلاورجان باشد. ایده اصلی، تبدیل زمین و سرمایه به تولید و تبدیل تولید به اشتغال بود.
اما روایت فعالان صنعتی نشان میدهد میان این هدف و وضعیت موجود، فاصلهای شکل گرفته است؛ فاصلهای که از زیرساختهای نیمهتمام و مشکلات خدماتی شروع میشود و به هماهنگی میان مسئولان و امکان فعالشدن واحدهای صنعتی میرسد.
شاید سؤال اصلی درباره وزیرآباد دیگر این نباشد که چند زمین صنعتی در آن واگذار شده است؛ سؤال مهمتر این است که:
چند واحد توانستهاند از مرحله واگذاری زمین عبور کنند، به تولید پایدار برسند و برای مردم فلاورجان شغل ایجاد کنند؟